Historia firmy Arkus & Romet Group rozpoczęła się w latach 90- tych, jednak korzenie Spółki sięgają znacznie głębiej: w historii polskiej motoryzacji. Nowoczesność to z sukcesem wdrażane innowacje młodych konstruktorów i projektantów , Romet® to również tradycja i prestiż na polskim rynku rowerowym i motoryzacyjnym. Arkus & Romet Group to stabilna firma, która zmierza ku nowym horyzontom rozwoju, zakorzeniona jednocześnie głęboko w polskiej tradycji. Współcześnie Romet w odmienionej postaci, za sprawą Fabryki skuterów i motocykli Romet Motors®, z nowoczesnymi motocyklami, skuterami i motorowerami osiągnął pozycję lidera na polskim rynku jednośladów.

Gdyby prześledzić światową produkcję motocykli i motorowerów lat 50-tych ubiegłego wieku to okazałoby się, że Polska nie wypadłaby wcale tak blado na arenie międzynarodowej. Wszystko za sprawą Zjednoczonych Zakładów Rowerowych "Romet" w Bydgoszczy. Produkty tych zakładów były tak popularne, że praktycznie każdy kto stawiał swoje pierwsze kroki na jednośladach 15 czy 20 lat temu musiał dosiadać jednego z modeli ze stajni Rometa. Pomimo swojej prostoty konstrukcje te okazały się na tyle sprawdzone, że wiele modeli cieszy się niegasnącą popularnością do dnia dzisiejszego, a widok komarka czy motorynki na ulicach miast nikogo specjalnie nie szokuje. Najwyższa pora więc, aby poznać losy Zjednoczonych Zakładów Rowerowych "Romet" - historii polskich motorowerzystów.

A wszystko zaczęło się...
Historia produkcji motorowerów przez ZZR Romet sięga końca lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku. To wówczas zrodził się plan, aby rozszerzyć produkcję o motorowery.

 Motorynka Komar:
 Silnik: dwusuwowy chłodzony powietrzem
 Moc maksymalna: 1,4 KM przy 4000 obr./min.
 skrzynia biegów: 2-biegowa
 Masa motoroweru: 45kg
 Spalanie: 1,8 do 2,0 l/100km
 Prędkość: około 55 km/h


Był to pomysł nie tylko podyktowany potrzebami rynku, ale również pozycją międzynarodową. Ówczesny ustrój nie pozwalał, aby Polska Ludowa pozostała w tyle za kapitalistycznymi Niemcami czy Francją, które produkowały już własne motorowery. Specjaliści  z  Rometa przystąpili  do projektowania pierwszego motoroweru głównie w oparciu o własne koncepcje. Pierwsze testowe modele, składane ręcznie z uwagi na brak zautomatyzowanej linii jak również specjalistycznego działu testowego sprawdzano w warunkach ruchu ulicznego. Konstrukcja pierwszego motoroweru opierała się o ramę z rur stalowych spawanych, ze sztywnym zawieszeniem koła tylnego.  W  produkcji  kooperowało  wiele  zewnętrznych  firm: rama,  widelec,  błotniki i obręcze były robione w Romecie , łańcuchy i oświetlenie w Poznaniu a silnik SM02 to autorskie dzieło Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego Psie Pole koło Wrocławia. Jak na ówczesne warunki silnik rozwijał magiczną moc 1, 4 KM i posiadał dwubiegową skrzynię i biegów, a rozruch za pomocą korb i pedałów.

Owadzi świat...
Pierwszy motorower dla mas został oznaczony kryptonimem MR 230 KOMAR. Tanią konstrukcję oparto praktycznie na konstrukcji p

 Motorynka Pony
 Silnik: dwusuwowy chłodzony powietrzem
 Moc maksymalna: 1,7 KM przy 4800 obr./min.
 skrzynia biegów: 2-biegowa
 Masa motoroweru: 40kg
 Spalanie: 2,2 l/100km
 Prędkość: około 50 km/h


Tylko w 1961 roku sprzedano blisko 4.000 sztuk tego modelu - co w ówczesnych warunkach stanowiło przeszło 30% udział we wszystkich motorowerach dostępnych na rynku. Konstruktorzy nie zachwycili się sukcesem i od razu doskonalili swoje dzieło. Wprowadzono drobne poprawki w zawieszeniu, jak również dodano na wyposażeniu standardowym charakterystyczną torbę narzędziową. Wkrótce przyszedł czas  na wymianę silnika na bardziej  dopracowaną konstrukcję - S 38 o mocy 1,4 KM z dwubiegowy z rozruchem pedałowym, którego produkcję uruchomiły Zakłady Metalowe DEZAMET w Nowej Dębie. Komarem jeździli wszyscy: listonosze, urzędnicy, młodzież,  dorośli,  klasa robotnicza.  Motorowery  były  dostępne tylko  w  sklepach GS i WPHW. Zainteresowanie było tak wielkie, że wkrótce Romet otworzył dodatkową fabrykę, a konstruktorzy intensywnie pracowali nad kolejnymi modelami. Szczytowy poziom produkcji tego motoroweru przypadł na koniec lat 60-tych XX wieku. W 1968 roku produkcja Rometa stanowiła już 98% całego rynku jednośladów na krajowym rynku.


Poszerzanie oferty:
Sukces rynkowy Komara oraz modernizacja fabryki pozwoliły na poszerzenie oferty Rometa.  W  1976  roku wprowadzono  do sprzedaży motorower wyposażony w  silnik o niezwykłej mocy jak na ówczesne czasy - Ogar 200.

 Ogar:
 Silnik: dwusuwowy chłodzony powietrzem
 Moc maksymalna 2KM przy 4500 obr/min
 Skrzynia biegów: 3-biegowa
 Masa motoroweru: 60kg
 Spalanie: 2,5 do 3,5 l/100km
 Prędkość: około 60km / h


3-biegowy silnik Dezamet rozwijał równe 2KM, co przy 17-calowych kołach pozwalało na sprawne poruszanie się w każdych warunkach. W 1980 roku wprowadzono kolejny model motoroweru - Kadet 780, wyposażony w silnik Dezamet oraz Kadet 110 Automatic - z silnikiem Jawa. Najmocniejszy w ofercie - Romet 50T rozwijał 2,5 KM mocy, co pozwalało rozpędzić go do blisko 65 km/h. Ostatni model - Chart 210, produkowany od 1988 roku nawiązywał do współczesnych trendów i odbiegał stylistycznie jak i technologicznie od dotychczasowej produkcji Rometa. Z nowości należy wymienić seryjnie montowane kierunkowskazy, światło stop, hydrauliczne amortyzatory i dwuosobowe siodło kanapowe. Przygotowanie i rozpoczęcie produkcji motorowerów w Zakładach Rowerowych ROMET. Pod koniec lat 50-tych (lata 1957/58) w ówczesnych Zjednoczonych Zakładach Rowerowych (ZZR) powstała koncepcja rozszerzenia asortymentu produkcji o motorowery. W tym okresie w krajach zachodnich (Niemcy-RFN, Austria, Francja)  motorowery  produkowano  już  z  początkiem  lat 50-tych.  Do  nas  docierały w owym czasie bardzo skąpe informacje dotyczące konstrukcji, osiągów technicznych i eksploatacyjnych, w związku z czym zdani byliśmy w głównej mierze na własne koncepcje i rozwiązania konstrukcyjne.

W roku 1957 z ZZR w Bydgoszczy przystąpiono do rozpoczęcia prac przygotowawczych do uruchomienia produkcji motorowerów. W tym czasie do produkcji motorowerów przystąpiono również w Zakładach Metalowych w Zakrzewie koło Wrocławia. Powołano grupę konstruktorów dla opracowania konstrukcji motoroweru i wykonania prototypów do badań raz technologów dla rozeznania możliwości technologicznych produkcji motorowerów. Pierwszą serię 10-ciu prototypów przeznaczoną do badań wykonano w drugiej połowie 1958 r.

Konstrukcja pierwszych motorowerów (prototypów) składała się z ramy z rur stalowych spawanych,   ze  sztywnym  zawieszeniem  koła  tylnego,   widelcem  z   rur s talowych z   zawieszeniem   amortyzowanym   koła  przedniego   za   pomocą  krótkich   wahaczy i sprężyn. Motorowery te wyposażone były w silnik typu SM 02 o mocy 1, 4 KM, dwubiegowy  z rozruchem  za  pomocą  korb  i  pedałów.  Silnik  ten  produkowany  był w   Wytwórni   Sprzętu   Komunikacyjnego   Psie   Pole   koło   Wrocławia.   Motorowery te posiadały koła 23 calowe z ogumieniem 2 1/4.

Ponieważ w owym czasie ZZR nie dysponował odpowiednim działem badań dla przeprowadzenia prób statycznych i dynamicznych postanowiono badania wytrzymałościowo-eksploatacyjne 10-ciu prototypów przeprowadzić w warunkach drogowych na rajdzie dookoła Polski (zdjęcia 2-8). Próby drogowe w tym rajdzie przeprowadzono na dystansie ponad 3000 km w różnych warunkach drogowych. Próby drogowe prototypów wykazały szereg słabych punktów w konstrukcji motorowerów, między innymi pęknięcia trzonu widelca, pęknięcia rury nośnej ramy przy    główce    sterowej,    słabą    ramę    siodła    i    innymi    drobnymi    usterkami. Po wprowadzeniu zmian konstrukcyjnych przystąpiono do przygotowań do uruchomienia produkcji.

Pierwszą serię produkcyjną wyprodukowano w 1960 roku. Był to motorower MR 230 KOMAR ze sztywnym zawieszeniem koła tylnego i amortyzowanym zawieszeniem koła przedniego, wyposażony w silnik  SM  02  (WSK Psie Pole)  z  rozruchem  pedałowym. W 1960r. wyprodukowano 3700 tych motorowerów. Jednocześnie w 1960r. wprowadzono kilka istotnych zmian konstrukcyjnych, zastąpiono widelec z rur widelcem nowej konstrukcji, w którym nóżki widelca wykonane były z elementów tłoczonych  z blachy  stalowej,  mocowane  do półki dolnej i  górnej również  tłoczonych z blachy. Wprowadzono nową torebkę narzędziową umieszczoną między błotnikiem tylnym,  a rurą ramy  zamiast  wiszącej przy siodle.  Silnik SM02 zastąpiono  silnikiem S 38 o mocy 1,4 KM, dwubiegowy z rozruchem pedałowym, którego produkcję uruchomiły Zakłady Metalowe DEZAMET w Nowej Dębie. Był to ty MR 231, którego produkcję uruchomiono w 1961 roku.

Do roku 1964 wyprodukowano 74 tys. tych motorowerów. Wprowadzone zmiany konstrukcyjne poddane były gruntownym badaniom wytrzymałościowym, między innymi w Instytucie Spawalnictwa w Gliwicach.

W  latach   1961/62  produkcję   rowerów   i  motorowerów  przenoszono   stopniowo do  nowo  wybudowanej  fabryki  w  Fordonie   (przedmieście   Bydgoszczy),   w   której w oddzielnej hali odbywał się montaż na nowoczesnych liniach montażowych zakończonych stanowiskiem kontrolnym. Duży popyt na motorowery oraz popularność motoroweru „KOMAR” w kraju wymuszały coroczny wzrost produkcji i dalszą modernizację konstrukcji. W związku z tym wydzielono osobny dział konstrukcji motorowerów oraz dział technologiczny. Dla wzmocnienia zaplecza technicznego powołano w  1965r.  Dział prób  i badań jakości rowerów i  motorowerów wyposażony w urządzenia stacjonarne do badań wytrzymałościowych i trwałościowych zatrudniający etatowych objeżdżaczy. W 1964r. wprowadzono do produkcji model KOMARA  MR  232.  Zasadniczą  zmianą  w  tym   modelu  była  zmiana  wielkości   kół z 23” x 21/4” na 21” x 2 1/4” i związane z tym zmiany w ramie i widelcu.

W międzyczasie opracowywano nowe typy motorowerów KOMAR ze zmienioną ramą, z amortyzowanym zawieszeniem koła tylnego za pomocą amortyzatorów sprężynowych, z błotnikami o głębszym profilu, estetyczną obudową lampy oraz siodłem kanapowym. Model 2320 jeszcze z rozruchem pedałowym wprowadzono do produkcji w 1967r. Natomiast model 2350 z silnikiem z rozruchem nożnym oraz nożną zmianą   biegów  wprowadzono  do  produkcji   w   1969r.  Model  motorowerów   2320, a następnie 2350 zastąpiły produkowane do tego czasu wcześniejsze typy motorowerów. W 1969r. wyprodukowano tych motorowerów 99.400 sztuk.

Szczytowa produkcja motorowerów w Zakładach ROMET przypada na drugą połowę lat 70-tych, w których wielkość produkcji rocznej motorowerów wynosiła w granicach 200 tys. sztuk.

Dalszy rozwój konstrukcji i modernizacji motorowerów w latach 70-tych oraz 80-tych to opracowania i wprowadzanie do produkcji całkowicie nowych konstrukcji o nowych sylwetkach i odmiennych walorach eksploatacyjnych.

Są to motorowery:
KADET 780 i 781- silnik DEZAMET, 1,4KM, 2-biegowy;
produkowane 1980-1990
KADET 110 Automatic- silnik JAWA, 2,4Km,2 -biegowy automatic;
produkowane 1990-1993

Motorynki:
PONY 50 M-2/50 M-3 – silnik DEZAMET, 1,4 KM, 2 biegowy, koła 9” x 2 ?
Produkowane 1980-1984/1984-1990
PONY 301-silnik DEZAMET, 1,7 KM, 2 biegowy, koła 9”x 2 ?”
produkowane 1990-1994
Motorowery dwuosobowe:
ROMET 50T-1-silnik DEZAMET, 2,5 KM, 3 biegowy, koła 19” x 2 ?”
50T-3 –silnik DEZAMET, 2,5 KM, 3 biegowy, koła 17” x 2 ?”
Produkowane 1976-1986
OGAR 200 – silnik JAWA, 2,0 KM, 3 biegowy, koła 17” x 2 ?”
OGAR 205 – silnik DEZAMET, 1,7 KM, 2 biegowy, koła 17” x 2 ?”
Produkowane 1986-1990
i najnowszy model CHART 210 produkowany seryjnie od 1988 roku. Szczegółowe dane techniczne i charakterystyki tych motorowerów znajdują się w załącznikach. Powyższe to ogólna charakterystyka powstania i rozwoju profilu motorowerowego w Zjednoczonych Zakładach Rowerowych później ROMET.

Kierunki eksportu:
Szwecja - motorowery MR 232 z graniczoną prędkością do 30km/h; szybkość maksymalną Ograniczano przez dławienie silnika oraz zmianę przełożenia miedzy silnikiem i kołem tylnym.

Niemcy - motorowery 232 i 2320 dostosowane do wymagań przepisów StVo tj. ograniczenie prędkości maksymalnej do 25km/h poprzez dławienie silnika za pomocą utopijnej tulejki stalowej w krućcu dolotowym cylindra oraz przynitowanego łańcuchowego koła zębatego do piasty tylnej. Wymagany był certyfikat TUV.
Irlandia - motorowery 2350 wykonanie oryginalne; dostarczane w stanie częściowo zdemontowanym; kompletowane na miejscu;

Turcja - motorowery 2350 – warunkiem eksportu była konieczność produkowania w Turcji określonej ilości części, które mogły być zamontowane na miejscu w łatwy sposób do motoroweru jak: płyta bagażnika, podpórka, podnóżki, osłona silnika oraz osłona łańcucha. Importerem była firma w Istambule, która importowała również motocykle WSK Świdnik.

Nigeria- motorowery 2350 – wykonanie oryginalne, dostarczane w dużym stopniu zdemontowania, zapakowane w skrzynie z zabezpieczeniem do transportu morskiego. Montowane na miejsc w firmie importera w Lagos. Stopień zdemontowania to: koła, siodło, amortyzatory tylne, łańcuch, osłony silnika i łańcucha, płyta bagażnika, błotnik, podpórka, podnóżki, układ wydechowy. We wszystkich tych krajach brałem udział przy wprowadzaniu motorowerów na dany rynek.

Niemcy RFN - przygotowanie materiałów dla certyfikacji TUV oraz udział przy badaniach w TUV Darmstadt

Turcja - przekazane dokumentacji konstrukcyjnej na części produkowane w Turcji oraz wizytowanie firm, które miały produkować te części.

Nigeria - zorganizowanie montażu na miejscu, przeszkolenie mechaników i zorganizowanie serwisu. Zebranie materiału z obserwacji eksploatacji motorowerów w warunkach tropikalnych.

Godnym uwagi jest jeszcze fakt, że w roku 1980 prowadzone były rozmowy i pertraktacje W sprawie zakupu licencji na produkcję motorowerów japońskiej firmy Honda z silnikiem 50… czterosuwowych, a następnie z włoską firmą Gilera. W obu przypadkach na podstawie przeprowadzonych badań rynku i siły nabywczej społeczeństwa w owym czasie stwierdzono, że niska siła nabywcza przy wysokiej cenie obu motorowerów nie gwarantowała opłacalnej ilościowo produkcji licencyjnej wymienionych motorowerów.

ROMET podzielił los wielu wielkich zakładów w Polsce w latach 90-tych. ROMET ze swą wielką strukturą produkcyjną, głównym zakładem w Fordonie oraz kilkoma mniejszymi zakładami na terenie Bydgoszczy oraz zakładami w Kowalewie, Jastrowiu, Poznaniu i Wałczu, nie był przygotowany do działania w warunkach wolnego rynku i konkurencji. Jako monopolista w produkcji rowerów i motorowerów w Polsce nie potrafił się w odpowiednim czasie zrestrukturyzować, tj. pozbyć się zakładów zamiejscowych w sensie ich usamodzielnienia, zmniejszyć zatrudnienie i zracjonalizować produkcji. W tym czasie powstawały w Polsce prywatne montownie rowerów, pojawili się importerzy rowerów z dalekiego wschodu oraz producenci części. Doprowadziło to do utraty rynku i upadłości.

Ekspansja na rynki światowe:
Sukcesy na rynku krajowym zaowocowały również eksportem polskiego motoroweru na   inne   rynki.   Tylko   w   1966   roku   na   eksport   trafiło   przeszło   13.000   sztuk, a w szczytowym momencie eksport przekraczał 20.000 sztuk rocznie. Eksportem objęto rynki Szwecji, Niemiec, Irlandii - a nawet egzotycznej Nigerii i Turcji. Szacuje się, że na zagraniczne rynki trafiło aż 145.000 sztuk polskich motorowerów. Prestiż Rometa na rynkach światowych wzrósł na tyle mocno, że w 1980 roku rozpoczęto rozmowy na temat produkcji nowego modelu w kooperacji z włoskim lub japońskim potentatem rynku motocyklowego.

Zmierzch świetności dawnego Rometa:
Kryzys przyszedł z początkiem 1990 roku. Wówczas to na polski rynek masowo zaczęto importować czeskie i niemieckie motorowery. Jawa i Simson - porównywalne cenowo zdecydowanie  przewyższały  krajowy  produkt pod  względem osiągów, jakości i walorów estetycznych. Próba ratowania pozycji przez wprowadzenie do sprzedaży nowoczesnego Charta okazały się spóźnione. Romet nie był przygotowany do działania w warunkach wolnego rynku i konkurencji,. Jako monopolista w produkcji rowerów i motorowerów w Polsce nie potrafił się w odpowiednim czasie przygotować do walki o klienta w nowych warunkach.

Romet Reaktywacja - Romet Motors
Romet niczym filmowy Matrix powrócił do życia w 2006 roku. Rometowski Pegaz zabłysnął  ponownie  za  sprawą Fabryki skuterów i motocykli Romet   Motors®  Firmy  ARKUS & ROMET GROUP Sp. z o.o., która przejęła nie tylko markę, ale również polską motoryzacyjną tradycję. / źródło: www.skutery.net/

Na podstawie opracowania Klaudiusza Kocińskiego,
Głównego konstruktora motorowerów ZZR Romet w Bydgoszczy.

www.romet.pl